عبد الرزاق الكاشاني ( القاشاني )

94

مجموعه رسائل ومصنفات كاشانى

در مصادر كتابشناسىاى همچون الذّريعة وكشف الظّنون يادى از از أو ويا كتابش را نمىتوان دست‌ياب كرد . 5 - وآخرين نكته آنكه أستاذ فرزانه آقاى دكتر سيّد محمّد دامادى در پيشنوشت ارائهء خود از تحفة الاخوان كاشاني وبه نقل از فهرست كتب خطّى كتابخانهء مدرسهء عالي سپهسالار آورده‌اند : « وى شاگردان خوبى نيز تربيت كرده است كه از جملهء آن‌ها قاضى سعيد قمى است كه خود را از شاگردان عبد الرزّاق كاشى وداراى همان مذاق حكمي وعرفانى وى دانسته است « 1 » . پر واضح است كه قاضى سعيد قمّى در عداد شاگردان ملّا عبد الرزّاق لاهيجى ونه ملّا عبد الرزّاق كاشاني - كه 376 سال پيش از قاضى درگذشت - مىباشد . 9 - ازدواج كاشاني وبازماندگان أو پيش از اين در توضيحي كه پيرامون ديدگاه صوفيان دربارهء مسألهء ازدواج ارائه شد از دو ديدگاه آنان دربارهء اين مسأله سخن رانديم . آن گونه كه نوشتيم اولين ديدگاه ، ديدگاه منفىبينانهء بعضي از آنان بود كه كامل‌ترين صورت خود را در زندگى وسخنان رابعه پيدا كرد وديدگاه دوّم ، ديدگاه گروهى ديگر از همينان بود كه به ازدواج نگاهى مثبت داشتند وبا رعايت قواعد وشرائطى سالك را مجاز به اقدام به آن مىدانستند . آنچه در اينجا در پى آن هستيم ، تبيين نظري است كه كاشاني به آن گرايش داشت ودر زندگى خود بدان عمل نمود . آيا كاشاني از كدامين گروه بوده است ؟ در جواب اين سؤال مجددا مىبايست تأسفى را كه در سطور اين مقدّمه بارها از كمي اطّلاعاتمان از زندگى أو ابراز داشته‌ايم ، تكرار كنيم . چه همين اطلاعات اندك هم نمىتواند پاسخى براي اين سؤال تهيّه نمايد . امّا اين بنده گمان مىبرم كه كاشاني از گروه دوّم يعنى آنان كه ازدواج را براي صوفي جايز مىشمردند ، باشد . اين گمان بر أساس دو قرينه استوار شده است . يكى نظرگاه مشايخ

--> ( 1 ) . بنگريد : تحفة الاخوان . . . مقدّمهء مصحّح ص 16 .